OSI – TCP/IP – IP Adresleme Mekanizmasi Nedir?

OSI Referans Modeli Nedir?

The Open Systems Interconnection (OSI) referans modeli, 1978 yılında ISO (Uluslararası Standardizasyon Örgütü) tarafından geliştirilmiştir. OSI modeli, farklı işletim sistemleri arasında iletişimi sağlamak için oluşturulmuş bir modeldir. Bu model ile ağ yapılarının anlaşılması daha kolay hale gelmiştir. Referans niteliğinde olup katmanlı bir mimariye sahiptir. OSI modelindeki her katmanın ayrı görevleri vardır. Bu katmanlar arasında hiyerarşik bir düzen vardır ve her katman bir sonraki katmana hizmet eder. OSI modelindeki katman sayısı 7’dir.

Veri iletimi bu katmanlar üzerinden gerçekleştirilir ve veriler kullanıcıya iletilir. OSI modelindeki her katman aşağıdaki başlıklar altında anlatılmaktadır.

  • Fiziksel Katman OSI modelinde fiziksel katman ilk katmandır. Bu katmanda veriler iletişim kanalları boyunca bitler halinde iletilir. Fiziksel katman yalnızca verinin iletilmesinden sorumlu olduğundan, ilettiği verinin türü ve ne olduğu hakkında herhangi bir bilgiye sahip değildir. Bu katmana ait veriler sıralı bit dizilerinden oluşur.
  • Veri Bağlantısı Katmanı Veri bağlantısı katmanı OSI modelinde 2. katmandır. Bu katman, fiziksel katmandan gelen bitleri işleyerek bir sonraki katmana gönderilmek üzere hazırlar. Bu katmandaki temel işlem fiziksel adreslemedir.
  • Ağ Katmanı Ağ katmanı OSI modelinde 3. katmandır. Ağ katmanı, verileri hedef mantıksal adrese (IP Adresi) iletmekten sorumludur. Bu katmandaki temel işlem mantıksal adreslemedir.
  • Taşıma Katmanı Taşıma katmanı OSI modelinde 4. katmandır. Taşıma katmanı iletim güvenliğinden sorumludur. Bu katman, verilerin hatasız iletimi için birçok ek kontrol sağlar ve bu kontroller sayesinde veri iletimi başarıyla gerçekleştirilir.
  • Oturum Katmanı Oturum katmanı OSI modelinde 5. katmandır. Oturum katmanı, sunum katmanının çalışması için gerekli hizmetlerin sağlanmasından sorumludur. Bu katmandaki ana işlem oturum yönetimidir.
  • Sunum Katmanı Sunum katmanı OSI modelinde 6. katmandır. Sunum katmanı verilerin görüntülendiği katmandır. İletişim kuran iki düğüm, veri temsili için ortak bir dil kullanmalıdır. Bu katman sayesinde anlaşmanın kullanılan dilde yapılması sağlanır.
  • Uygulama Katmanı Uygulama katmanı OSI modelinde 7. ve son katmandır. Uygulama katmanı kullanıcıya en yakın katmandır ve kullanıcı düzeyindeki OSI modelinde bulunan yapılara erişim sağlar.

TCP/IP Modeli

TCP/IP Modeli Nedir?
TCP/IP modeli 1960’larda Savunma Bakanlığı (DoD) tarafından tasarlanmış ve geliştirilmiştir. TCP/IP modeli ortaya çıktığında henüz bilgisayar ağı iletişiminde standartları belirleyen bir model yoktu. Bu model ile internet temelinde ağ iletişiminin nasıl olması gerektiği belirlendi. TCP/IP modeli katmanlı bir mimariye sahiptir ve 4 katmandan oluşur:

Uygulama katmanı
Taşıma katmanı
İnternet Katmanı
Ağ Erişim Katmanı

Ağ Erişim Katmanı
Ağ erişim katmanı TCP/IP modelindeki 1. katmandır. OSI referans modelindeki 1. ve 2. katmanlara karşılık gelir. Bu katman fiziksel erişimleri ve donanım kontrollerini içerir.
İnternet Katmanı
İnternet katmanı TCP/IP modelinde 2. katmandır. OSI referans modelindeki katman 3 ile benzer işlevlere sahiptir. Bu katmanda ağ iletişim fonksiyonları mantıksal adresleme ile gerçekleştirilir.
Taşıma katmanı
Taşıma katmanı TCP/IP modelinde 3. katmandır. OSI referans modelindeki katman 4 ile benzer işlevlere sahiptir. Bu katmanda veri iletimi yapılır ve iletişimin güvenilirliği sağlanır. Verilerin bozulmadan, doğru şekilde iletilip iletilmediği bu katmanda yönetilir.
Uygulama katmanı
Uygulama katmanı TCP/IP modelinde 4. ve son katmandır. OSI referans modelinde 5, 6 ve 7. katmanlarda gerçekleştirilen tüm işlemleri kapsayan bir katmandır. Uygulama düzeyindeki kontroller ve işlemler bu katmanda yürütülür.


OSI Modeli ve TCP/IP Modeli
OSI referans modeli ile TCP/IP modeli çok benzer modeller olmasına rağmen bazı noktalarda birbirlerinden farklılık göstermektedir. TCP/IP modeli ilk ortaya çıktığında standart olma amacı taşımadan zorunluluktan ortaya çıkmıştır. OSI referans modeli ise pratik kullanımı da dahil olmak üzere teoride olması gereken ideal ağ iletişimini tasarlamayı amaçladı. TCP/IP modeli bazı protokoller temel alınarak geliştirilmiştir. OSI modeli ise herhangi bir protokol üzerine geliştirilmemiştir.

IP Adresleme Mekanizması
TCP/IP bilgisayar ağları oluşturulurken öncelikle ağdaki her cihaza bir mantıksal adres (IP Adresi) atanmalıdır. Bu atama işlemlerine “IP Adresleme Mekanizması” adı verilmektedir. Ağdaki bir cihaza IP adresi atanmamışsa, ağ içindeki veya dışındaki cihazlarla iletişim kuramaz.


IP Adresi nedir?
IP Adresi cihazın ağ adresinin kimliğidir. Bağlantı işlemleri IP adresleri kullanılarak gerçekleştirilir. IP adresleri IPv4 ve IPv6’ya bölünmüştür. Her iki IP adresi türüne örnek olarak aşağıdaki IP adresleri verilebilir:

IPv4: 192.168.4.1

IPv6: 2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334


IP Adresinin Yapısı
IP adresi 4 bayttan (32 bit) oluşur. Her baytın arasına bir nokta konulur ve ondalık gösterimle ifade edilir. Örneğin, aşağıdaki resim IP adresinin ikili gösterim ile ondalık gösterim arasında dönüştürülmesini göstermektedir:

Her bayt 8 bitten oluştuğu için her baytın minimum değeri alabilmesi için 8 bitlik değerin “0” (sıfır) olması gerekir. Benzer şekilde maksimum değeri alabilmek için her bayt için 8 bitlik değerin “1” olması gerekir. Örneğin IP adresindeki her bir baytın alabileceği minimum ve maksimum değerleri hesaplayalım:

Minimum (İkili): 00000000

Hesaplama sonucunda görüleceği üzere “00000000” ikili ifadesinin ondalık karşılığı “0” (sıfır)’dır.

Maksimum (İkili): 11111111

Hesaplama sonucunda görülebileceği gibi IP adresinin her bir baytı “0-255” arasında bir değer alabilmektedir.


IP Adresi Sınıfları
IP adresleri 5 sınıfa ayrılmıştır. IP adresinin sınıfını öğrenmek için IP adresinin ilk baytı kontrol edilir. İlk baytın ondalık değerine göre aşağıdaki tabloda IP adresinin hangi sınıflara ait olduğu anlaşılmaktadır.

Bu IP adresine sahip cihazın hangi ağa dahil olduğunu IP adresi üzerinden öğrenmek mümkündür. Bu bilginin öğrenilebilmesi için öncelikle IP adresinin hangi sınıfa ait olduğunun bilinmesi gerekmektedir. Daha sonra aşağıdaki tabloda yer alan “Ağ Bitleri” alanları kontrol edilir.

Örneğin “192.168.4.1” IP adresinin hangi sınıfa ait olduğunu ve ağ bitlerinin hangi bayt olduğunu öğrenelim:

Adım 1: İlk baytın ondalık değerini kontrol edin: “192”
Adım 2: Tabloya göre “192” değerinin hangi sınıfa ait olduğu öğrenilir: “C Sınıfı”
Adım 3: Tabloya göre “C” sınıfına ait bir IP adresinin hangi baytlarının ağ bitlerine ait olduğu kontrol edilir: “ilk 3 bayt”

Edindiğimiz bilgilere göre ilk 3 byte’ı aynı olan IP adreslerinin aynı ağdaki cihazlara ait olduğu söylenebilir. Örneğin “192.168.4.1” IP adresi ile “192.168.4.2” IP Adresi aynı ağ üzerindedir. Çünkü yalnızca konak bitlerin bulunduğu baytta değişiklik olur. Ağ bitleri aynı değere sahiptir: 192.168.4.X

IPv6 nedir?


Günümüzde internet ağına bağlı cihaz sayısı oldukça fazladır. Tüm bu cihazların bir IP adresine sahip olduğu düşünüldüğünde IPv4 artık yeterli değildir. Bu nedenle bu sorunu çözmek için bazı teknolojiler (NAT) ve IPv6 geliştirilmiştir. IPv6 ile birlikte sınırlı sayıda adrese sahip olan IPv4’ün kullanımı azalmaya başlamış ve yerini IPv6’ya bırakmıştır. Aşağıdaki tabloda IPv4 ve IPv6 karşılaştırılmaktadır:

Özel IP / Private IP Adresleri


IP adreslerinden bazıları özel amaçlar için ayrılmıştır. Bu ayrılmış IP adresleri özel ağlarda kullanılan IP adresleridir. Özel ağlar, internete doğrudan bağlı olmayan ve internete bir aracı ağ cihazıyla bağlanan ağlardır. Örneğin, ev ağları ve şirket içi ağlar. Ev içi ağlarda modem cihazı internete bağlantı sağlar ve paket akışını yönetir. Modem cihazı ev ağına bakan bir ağ arayüzüne ve internet tarafına bakan bir ağ arayüzüne sahiptir. Özel ağ olarak adlandırılan kısım, modem cihazının ev ağ arayüzünün bulunduğu kısımdır. Bu bölümdeki cihazların IP adresleri internet ortamında kullanılmayan ayrılmış IP adresleridir. Aşağıdaki tabloda özel IP adresi aralıkları gösterilmektedir:

Localhost nedir?


Localhost, cihazın kendi ağ adresini belirten IP adresi aralığıdır. Cihazda yerel olarak çalışan hizmetlere erişmek için kullanılır. Yaygın olarak “127.0.0.1” IP adresi olarak bilinir. Ancak “127.0.0.1 – 127.255.255.255” aralığındaki herhangi bir IP adresi bu amaçla kullanılabilir. Bir diğer adı da “geri döngü” adresidir.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Scroll to Top