"Enter"a basıp içeriğe geçin

Ağ Temellerine Giriş

İnsanlar ve dijital cihazlar kendi aralarında iletişim kuran varlıklardır. İnsanların bir çevresi olduğu gibi dijital dünyadaki cihazların da bir çevresi var.

Dijital dünyadaki cihazların oluşturduğu bu ortama “Bilgisayar Ağı” adı verilmektedir. Yani en az iki cihazın birbiriyle iletişim kurduğu yapıya “Bilgisayar Ağı” denilebilir.

Bilgisayar Ağlarının Amaçları

Gelişen teknolojiyle birlikte bilgisayar ağları birçok farklı amaç için kullanılabilir hale gelmiştir. Bilgisayar ağlarının başlıca kullanım alanları şunlardır:

  • Görüntü ve ses aktarımının sağlanması (Sohbet ve çevrimiçi toplantılar)
  • Donanım paylaşımı (Yazıcı paylaşımı)
  • Dosya, veri ve bilgi paylaşımı
  • Yazılım paylaşımı
  • Merkezi yönetim
  • Destek

ARPANET ve İnternet

İnternet geçmişten günümüze birçok gelişim sürecinden geçmiştir. İlk ortaya çıktığında bugünkü kadar yaygın ve büyük değildi. Kullanılabilecek kütle oldukça sınırlıydı ve çoğunlukla askeri amaçlarla kullanılıyordu. İleri Araştırma Projeleri Ajans Ağı (ARPANET), internetin temeli sayılan bir bilgisayar ağıdır. İnternet teknolojilerinin temeli ARPANET’te kullanılan teknolojilerdir. 1969 yılında ARPANET, ABD’deki üç üniversite ağına bağlanarak bir bilgisayar ağı oluşturdu. Daha sonra bu yapı daha da genişledi ve büyüdü. Aşağıdaki görselde 1969 ve 1982 yıllarında ARPANET ve bağlı olduğu bilgisayar ağları gösterilmektedir.

Daha geniş bir coğrafyaya yayılan bu ağ günümüze kadar gelerek interneti oluşturmuştur.

Ağ Türleri

Bilgisayar ağları coğrafi olarak büyüklüklerine göre birçok gruba ayrılmaktadır. Milyonlarca cihazın bulunduğu büyük ağlar olabileceği gibi 2-3 cihazdan oluşan küçük ağlar da olabilir. Aşağıdaki resimde bazı bilgisayar ağı türleri boyuta göre gösterilmektedir.

Kişisel Alan Ağı / Personal Area Network (PAN)


Kişisel Alan Ağı (PAN), Çok kısa mesafeleri (örneğin 10 metreye kadar) kapsayan, minimum ve az sayıda cihaza sahip ağları ifade eder. Örneğin Bluetooth aracılığıyla bağlanan bir mobil cihaz ve kablosuz kulaklık bu tür ağlara örnektir. Bu küçük ağda yalnızca 2 cihaz var: Bir mobil cihaz ve bir kablosuz kulaklık.

Yerel Alan Ağı / Local Area Network (LAN)


Yerel Alan Ağı (LAN), PAN’dan daha geniş bir alana sahiptir. İçindeki cihaz sayısı çok daha fazla olabilir. En sık kullanılan ve bulunan ağ türüdür. Bazen 2 cihazdan oluşan bir ağa LAN da denilebilir. Kapasite açısından 2’den çok cihazı desteklemesi ve coğrafi olarak daha geniş bir alana yayılmış olması LAN tipi bir ağ olduğunu göstermektedir. Örneğin ev ağları ve bina içindeki paylaşımlı ağlar LAN’a örnek olarak verilebilir.

Metropolitan Alan Ağı / Metropolitan Area Network (MAN)

Metropolitan Alan Ağı (MAN), birçok LAN bilgisayar ağının birbirine bağlandığı, coğrafi olarak şehir boyutunda bir bilgisayar ağıdır. Ağları fiber optik kablolarla birbirine bağlar.

Geniş Alan Ağı / Wide Area Network (WAN)

Geniş Alan Ağı (WAN), bilgisayar ağları arasında en geniş coğrafi alana sahip bilgisayar ağıdır. Bu bilgisayar ağı o kadar büyüktür ki kıtaları bile içine alabilir. Diğer tüm bilgisayar ağlarını bünyesinde barındırır. Bu bilgisayar ağına bir örnek “İnternet”tir. Dünyadaki kıtalararası fiber optik altyapıları görmek için aşağıdaki adresten yararlanılabilir:

Denizaltı Kablo Haritası: submarinecablemap.com

Kampüs Alanı Ağı / Campus Area Network (CAN)

Kampüs Alan Ağı (CAN), coğrafi olarak MAN’dan daha küçük ve LAN’dan daha büyük bir bilgisayar ağıdır. Bu bilgisayar ağı birden fazla LAN içerebilir. Genellikle üniversitelerin, kurumların veya özel şirketlerin bilgisayar ağları bu bilgisayar ağına örnek olarak verilmektedir.

Ağ Topolojileri


Ağ topolojisi, bir bilgisayar ağının fiziksel veya mantıksal yapısını anlamaya yönelik görsel bir haritadır. Ağdaki cihazların ve kabloların konumları ağ topolojisini belirleyen faktörler arasındadır. Bir ağ topolojisine sahip olmanın birçok faydası vardır. Örneğin ağdaki bir cihazın görevini yerine getirememesi durumunda ağdaki diğer hangi cihaz(lar)ın etkileneceğini görmek mümkündür. Büyük bir ağın ağ topolojisine bakıyorsak, ağdaki alt ağları ve bağlı olduğu cihazları görmek mümkündür.
Ağ topolojisi 2 türe ayrılır:

Fiziksel Topoloji

Ağdaki tüm cihaz ve bileşenlerin tam konumlarına göre çizildiği bir topoloji türüdür. Bu topolojiye bakıldığında hangi kablolamanın hangi yol ve cihazlar üzerinden yapıldığı görülmektedir. Çizimde görülenin fiziksel bir karşılığı vardır. Örneğin A cihazından B cihazına giden yolda bir ağ cihazı varsa bu cihaz fiziksel topolojide görülür.

Mantıksal Topoloji

Fiziksel topoloji gibi topolojide cihazların tam yerini göstermez. Genellikle fiziksel topolojiden daha az öğe içerir. Çünkü mantıksal topolojide veri akışı önemlidir. Örneğin, A cihazından B cihazına giden veriler, A cihazı ile B cihazı arasında C cihazı üzerinden geçiyorsa topolojiye dahil edilmeyebilir ve C cihazının, üzerinde görüntülenmesi gereken veriler üzerinde hiçbir etkisi yoktur. Bu topolojide, cihazların fiziksel yerleşiminden ziyade veri akışının yolu vurgulanmak istenmektedir.
Bazı topolojiler aşağıdaki konularda açıklanmaktadır:


Ring Topolojisi
Kapalı döngü mantığıyla çalışır. Gönderilen veri, hedefe ulaşana kadar halkanın etrafında tek yönde hareket eder. Her düğüm, gelen veriyi üzerinden geçirerek hedefe ulaşmasını sağlar. Düğümler arasında hiyerarşik bir ilişki yoktur.

Star Topoloji

Mesh Topolojisi
Merkezi bir düğümün bulunmadığı ve her düğümün diğerine doğrudan bağlanabildiği bir ağ topolojisidir. Mesh topolojisi büyük ağlar için uygun bir topoloji değildir. 2 türe ayrılmıştır:


Full Mesh
Full-Mesh topolojisinde ağdaki her düğüm diğer tüm düğümlere ayrı ayrı kablolanarak bağlanır. Bu topolojide iki düğüm arasındaki bağlantının kopması pek olası değildir. Çünkü alternatif bağlantı yolları var.

Partial Mesh
Partial Mesh topolojisinde her düğüm diğer tüm düğümlere doğrudan bağlı olmasa da büyük ölçüde birbirine bağlıdır. Tıpkı Full-Mesh topolojisinde olduğu gibi bağlantının kesilmesi durumunda hedef düğüme ulaşmanın alternatif yolları vardır.

Bus topolojisi


Bus topolojisi, düğümlerin ortak bir yol üzerinde yer aldığı ve bu yol üzerinde çift yönlü bağlantı ile veri iletiminin yapıldığı bir topolojidir. Bus topolojisinde her düğüm kendisine ait olmasa bile iletilen her veriyi alır. Düğümler arasında hiyerarşik bir düzen bulunmadığından iletim önceliği yoktur.

Point-to-Point Topology

Noktadan noktaya topoloji en basit topolojidir ve birbirine bağlı iki düğümden oluşur. Örneğin, iki telefon arasında geçen bir çağrı, noktadan noktaya bir topoloji oluşturur veya iki bilgisayar arasındaki doğrudan bağlantı, noktadan noktaya bir topoloji oluşturur.

Tree Topology

Tree topolojisi, yıldız ve veri yolu topolojisinin bağlanmasıyla oluşturulan hibrit bir ağ topolojisidir. Ağaç topolojisinin hiyerarşik bir düzeni vardır ve her düğüm herhangi bir sayıda alt düğüme sahip olabilir.

Ufak bir topolojiler ile ilgili soru/cevap tarzında bir ekran görüntüsü paylaşarak konuyu tamamlayalım.

1 – bus topoloji

2- star topoloji

3- ring topoloji

4- mesh topoloji

5- tree topoloji

6- point to point topoloji

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir